คำถามเรื่องการปฏิบัติตัวของมุสลิมในเทศกาล "สงกรานต์" มักถูกยกขึ้นมาสนทนาอยู่เสมอ เราจะมีแนวทางในการวางตัวอย่างไรเพื่อให้สอดคล้องกับบทบัญญัติทางศาสนา ?
ในดินแดนที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมอย่างประเทศไทย คำถามเรื่องการปฏิบัติตัวของมุสลิมในเทศกาล "สงกรานต์" มักถูกยกขึ้นมาสนทนาอยู่เสมอ ในฐานะผู้ศรัทธาที่ต้องใช้ชีวิตร่วมกับเพื่อนต่างศาสนิก เราจะมีแนวทางในการวางตัวอย่างไรเพื่อให้สอดคล้องกับบทบัญญัติทางศาสนา (ชะรีอะฮ์) ในขณะที่ยังรักษาความสัมพันธ์อันดีในสังคมไว้ได้?
1. รากฐานสำคัญ: แยก "ศาสนพิธี" ออกจาก "วิถีประชา"
หัวใจหลักที่นักวิชาการอิสลามให้ความสำคัญคือการแยกแยะระหว่าง กิจกรรมทางศาสนา และ กิจกรรมทางสังคม
สิ่งที่ต้องละเว้นโดยเด็ดขาด: คือการมีส่วนร่วมในพิธีกรรมที่มีความเชื่อทางศาสนาอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น การสรงน้ำพระ การก่อเจดีย์ทราย หรือพิธีพราหมณ์ต่าง ๆ เนื่องจากอิสลามให้ความสำคัญอย่างสูงสุดกับหลักการ "เตาฮีด" หรือการเอกภาพต่ออัลลอฮ์เพียงองค์เดียว การเข้าร่วมในพิธีกรรมที่สื่อถึงความเชื่ออื่นจึงถือเป็นเรื่องที่กระทบต่อหลักความเชื่อโดยตรง
นิยามของวัฒนธรรม: หากมองสงกรานต์ในแง่ของ "วันหยุดพักผ่อน" หรือ "วันครอบครัว" มุสลิมสามารถใช้โอกาสนี้ในการทำความดีตามคำสั่งใช้ของศาสนาได้ เช่น การกลับไปเยี่ยมเยียนบิดามารดา และการเชื่อมสัมพันธ์เครือญาติ (ศิละตุลอัรฮาม)
2. การเล่นน้ำ: ความบันเทิงบนบรรทัดฐานของศีลธรรม
สำหรับการร่วมสนุกด้วยการเล่นน้ำนั้น นักวิชาการส่วนใหญ่มักให้คำแนะนำด้วยความระมัดระวัง แม้การเล่นน้ำโดยตัวมันเองจะไม่ใช่ที่ต้องห้าม (Haram) แต่ "องค์ประกอบ" รอบข้างมักนำไปสู่สิ่งที่ขัดต่อหลักการศาสนา:
การรักษาเอาเราะฮ์: การเล่นน้ำที่ทำให้เสื้อผ้าเปียกชุ่มจนแนบเนื้อ หรือการแต่งกายที่ไม่รัดกุม ถือเป็นความบกพร่องในการรักษาเกียรติและบทบัญญัติเรื่องการปกปิดร่างกาย
การปะปนระหว่างเพศ (อิคติลาฏ): การปะแป้งหรือการฉีดน้ำที่นำไปสู่การสัมผัสตัวระหว่างชายหญิงที่ไม่ใช่ญาติสนิท (มะหฺร็อม) เป็นสิ่งที่ต้องห้ามตามหลักศีลธรรมอิสลาม
พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม: การมึนเมาด้วยสุรา การเต้นรำที่ยั่วยุ หรือการเล่นน้ำที่สร้างความเดือดร้อนแก่ผู้สัญจรไปมา ล้วนเป็นพฤติกรรมที่อิสลามตำหนิ
3. ทางออกที่สง่างามสำหรับผู้ศรัทธา
นักวิชาการแนะนำว่า มุสลิมสามารถใช้ช่วงเวลานี้ในการแสดงออกถึง "จริยธรรมอันงดงาม" (อัคลาก) โดยไม่จำเป็นต้องกลมกลืนไปกับกิจกรรมที่สุ่มเสี่ยง:
เน้นกตัญญูตามวิถีอิสลาม: ใช้เวลาช่วงวันหยุดดูแลปรนนิบัติพ่อแม่ ซื้อของขวัญให้ท่าน หรือทำอาหารทานร่วมกันในครอบครัว ซึ่งเป็นสิ่งที่อิสลามส่งเสริมให้ทำทุกวันอยู่แล้ว
เป็นผู้ให้ในสังคม: ในขณะที่ผู้อื่นเฉลิมฉลอง เราอาจเป็นผู้ที่หยิบยื่นน้ำใจ ความช่วยเหลือ หรืออาหารแก่เพื่อนบ้าน เพื่อสร้างความเข้าใจอันดีว่าอิสลามคือศาสนาแห่งสันติและการอยู่ร่วมกัน
วางเฉยในสิ่งที่ไม่ชัดเจน: หากกิจกรรมใดที่เรารู้สึกตะขิดตะขวงใจหรือไม่แน่ใจว่าขัดต่อหลักการหรือไม่ การหลีกเลี่ยง (วะเราะอ์) ย่อมเป็นทางออกที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับอีหม่าน (ความศรัทธา) ของเรา
บทสรุป
การอาศัยอยู่ในสังคมพหุวัฒนธรรมไม่ได้หมายความว่าเราต้องละทิ้งอัตลักษณ์ทางศาสนาเพื่อการยอมรับ แต่คือการรู้จัก "ยืนหยัดในหลักการ และยืดหยุ่นในความสัมพันธ์" การปฏิเสธการร่วมพิธีกรรมด้วยความสุภาพ และการแสดงออกด้วยจริยธรรมที่เหนือกว่า คือการเผยแผ่ความงดงามของอิสลามที่แท้จริงในเทศกาลสงกรานต์นี้
บทความที่น่าสนใจ
