มนุษย์ไม่มีสิทธิ์ตัดสินชะตากรรมในปรโลกของผู้อื่น การตัดสินขั้นสุดท้ายเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์แต่เพียงผู้เดียว หน้าที่ของเราคือการแสดงความเห็นอกเห็นใจ ช่วยเหลือเกื้อกูลเพื่อนมนุษย์ และเลือกใช้ถ้อยคำให้ถูกต้องตามหลักการศาสนา
1. การทำอัรวาห์ (Arwah)
ความหมาย: ในบริบทไทย คือการรวมตัวกันทำความดี (อ่านอัลกุรอาน, ซิเกรฺ, เลี้ยงอาหาร) เพื่ออุทิศผลบุญและดุอาอ์ให้ผู้เสียชีวิต
มุมมองทางศาสนา:
สิ่งที่ทำได้ (เห็นพ้อง): การดุอาอ์ ขออภัยโทษ และทำทาน (ศอดะเกาะฮ์) แทนผู้ตาย รวมถึงการดูแลครอบครัวผู้สูญเสีย
ข้อควรระวัง (เห็นต่าง): นักวิชาการบางส่วนไม่แนะนำให้เจาะจงกำหนดวัน (เช่น 3 วัน, 7 วัน, 40 วัน, ครบรอบปี) เนื่องจากไม่มีหลักฐานระบุไว้เฉพาะเจาะจง
2. การดุอาอ์และไว้อาลัยตามสถานการณ์
กรณีผู้เสียชีวิตเป็น "มุสลิม"
บทดุอาอ์หลัก:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْหَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ
(อัลลอฮุมมัฆฟิร ละฮู วัรฮัมฮู วะอาฟิฮิ วะอ์ฟุ อันฮู)
ความหมาย: โอ้อัลลอฮ์ โปรดอภัยโทษ เมตตา ประทานความผาสุก และยกโทษให้แก่เขาด้วย
กรณีผู้เสียชีวิตเป็น "ต่างศาสนิก"
ข้อห้าม: ห้ามใช้บทดุอาอ์ขออภัยโทษหรือขอความเมตตาในปรโลกข้างต้น (ตามทัศนะนักวิชาการส่วนใหญ่)
แนวทางปฏิบัติที่เหมาะสม: ให้มุ่งเน้นไปที่การปลอบใจและให้กำลังใจครอบครัวที่ยังมีชีวิตอยู่
3. ถ้อยคำไว้อาลัยผู้เสียชีวิตต่างศาสนิก
ดุอาอ์ให้ครอบครัวผู้สูญเสีย (เน้นผู้ที่ยังอยู่)
ภาษาไทย: "ขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้ง ขอเป็นกำลังใจให้ครอบครัวเข้มแข็งและผ่านช่วงเวลานี้ไปได้"
ภาษาอาหรับ:
أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَكُمْ وَأَحْسَنَ عَزَاءَكُمْ
(อะอ์ซ่อมะลลอฮุ อัจญฺร่อกุม วะอะห์ซะนะ อะซาอะกุม)
ความหมาย: ขออัลลอฮ์ทรงเพิ่มพูนผลบุญแก่ท่าน และทรงปลอบประโลมท่านอย่างดีที่สุด
ถ้อยคำกล่าวถึงผู้เสียชีวิตโดยตรง (หลีกเลี่ยงการขออภัยโทษ)
ประโยคที่ 1:
اللَّهُمَّ عَامِلْهُ بِعَدْلِكَ وَحِคْمَتِكَ
(อัลลอฮุมมะ อามิลฮู บิอัดลิกะ วะฮิกมะติกะ)
ความหมาย: โอ้อัลลอฮ์ โปรดปฏิบัติต่อเขาด้วยความยุติธรรมและพระปรีชาญาณของพระองค์
ประโยคที่ 2:
اللَّهُ أَعْلَمُ بِحَالِهِ وَهُوَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ
(อัลลอฮุ อะอ์ลัมุ บิฮาลิฮี วะฮุวะ อะห์กะมุล ฮากิมีน)
ความหมาย: อัลลอฮ์ทรงรู้สภาพของเขาดียิ่ง และพระองค์คือผู้พิพากษาที่ทรงปรีชาญาณที่สุด
